Bakır, evden veya atölyeden çıkan metaller arasında sınıf farkının en çok hissedildiği malzemedir. Aynı ağırlıktaki iki bakır partisi, temizliğine ve içine karışan malzemeye göre çok farklı değerlendirilir. Bu yüzden ayrımı toplarken yapmak, sonradan yapmaktan çok daha kolay ve kazançlıdır.
Bakırı Tanımak
Bakır kızıl-turuncu renklidir ve mıknatıs tutmaz. Yüzeyi zamanla kararır, hatta yeşile döner; bu paslanma değil, oksitlenmedir ve metalin kendisine zarar vermez. Emin olamadığınız bir parçanın bir köşesini zımparayla veya bıçak sırtıyla kazıyın: alttan çıkan renk kızılsa bakırdır.
En sık karıştırılan metal pirinçtir. Pirinç sarıdır, bakır kızıldır. Kirli yüzeyde ikisi de kahverengi görünebilir, kesit rengine bakmak tek güvenilir yoldur.
Ana Bakır Sınıfları
Soyma bakır
İzolasyonu tamamen alınmış, üzerinde boya ve yağ olmayan parlak kızıl bakır. Kablodan soyulmuş tel, temiz levha ve kesim artığı bu sınıfa girer. En yüksek sınıftır.
Boru bakır
Tesisat ve klima borularından çıkar. Genelde temizdir ama içinde kalıntı, lehim izi veya kaynak noktası olabilir. Uçlarındaki dirsek ve rakorlar çoğu zaman pirinçtir; bunları ayırırsanız iki malzeme de kendi sınıfından değerlendirilir.
Bara ve levha
Elektrik panolarından çıkan kalın bakır çubuklar, topraklama iletkenleri ve levha kırpıntısı. Kalın kesitli ve temizdirler. Kalay kaplı baraların yüzeyi gümüş renkli görünür ama kesiti kızıldır; bunlar ayrı sınıflandırılır.
Motor sargısı
Elektrik motorlarından, trafolardan ve jeneratörlerden çıkan emaye kaplı ince tel. Üzerindeki vernik ve kağıt izolasyon ağırlığa dahil olduğu için soyma bakırdan ayrı değerlendirilir. Sargının motor gövdesinden çıkarılmış olması gerekir; gövdeyle birlikte verilen sargı bakır sayılmaz.
Kırkambar (karışık bakır)
Farklı bakır tiplerinin karıştığı, üzerinde başka metal veya malzeme bulunan parti. Radyatör peteği, hurda armatür ve karışık parçalar buraya girer. En düşük bakır sınıfıdır.
En Sık Yapılan Beş Hata
- Pirinci bakır sanmak. Renk farkı temiz yüzeyde nettir; kirli yüzeyde kesit alın.
- Kalaylı bakırı ayırmamak. Gümüş görünen ama kesiti kızıl olan bakır ayrı sınıftır.
- Radyatörü bütün bırakmak. Peteği bakır, yan tankları pirinçtir; ayrılmazsa tamamı düşük sınıftan sayılır.
- Sargıyı motorla vermek. Motor gövdesi döküm veya alüminyumdur; içindeki bakır çıkarılmazsa görünmez.
- Bakırı demirin arasına atmak. Karışık yığında kaybolan bir avuç bakır, o yığının tamamından daha değerli olabilir.
Nereden Çıkar
Bakır çıkışının yoğun olduğu yerler: elektrik pano ve dağıtım hatları, motor ve trafo bakımı, klima ve soğutma tesisatı, su ve kalorifer tesisatı yenilemesi, kablo sökümü. Bursa'da özellikle elektrik taahhüt firmaları, klima servisleri, tesisatçılar ve oto elektrikçileri düzenli bakır çıkaran işletmelerdir.
Ev tadilatlarında da beklenenden fazla bakır çıkar: sökülen kalorifer tesisatı, eski klima boruları, elektrik kabloları ve hurda kombinin içindeki eşanjör.
Nasıl Saklamalı
- Bakırı kapalı ve kilitlenebilir bir yerde tutun. Değerli olduğu için açıkta bekleyen bakır kaybolabiliyor.
- Soyma bakır ile sargı bakırını ayrı kaplarda biriktirin.
- Borulardan çıkan pirinç rakorları ayrı bir kutuya koyun.
- Yağmur almasın; oksitlenen bakır hem görünüm hem değerlendirme açısından geriler.
- Küçük parçalar için ayrı kutu kullanın; sac kırpıntısının arasına karışan bakır bulunamaz.
Biz Nasıl Alıyoruz
Bakır için genellikle kapalı kasa araçla geliyoruz. Ekip adreste malzemeyi sınıfına ayırır: soyma ayrı, boru ayrı, sargı ayrı, kırkambar ayrı. Ayrım sırasında hangi parçanın neden hangi sınıfa girdiğini gösteriyoruz; böylece bir sonraki toplamanızı kendiniz düzgün yapabiliyorsunuz.
Sürekli bakır çıkan bir atölye veya servisseniz konteyner yerine kapalı kap ve daha sık toplama uygun olur; periyodik hurda alımı programında bakır için ayrı kap kuruyoruz. Tek seferlik partiler yerinden alım ile teslim alınır.
Kablo İçindeki Bakır
Kablo ayrı bir sınıftır; izolasyonlu haliyle, iletken oranına göre değerlendirilir. Kalın kablolar dışında soyma zahmetine değmez ve yakarak soyma hem tehlikeli hem yasaktır. Ayrıntı için kablo hurdası sayfasına bakın. Pano ve tesisat sökümü gerekiyorsa kablo sökümü hizmetimiz var.
Elinizdeki bakırın hangi sınıfa girdiğinden emin değilseniz fotoğrafını gönderin; sınıfı söyleyip aynı görüşmede randevu verelim.