Makine sökümü, hurdanın sahadan çıkarılmasının en teknik hâlidir. Tezgah yerinde dururken satılabilir bir demir yığını değildir; ankrajlıdır, ağırdır, çoğu zaman dar bir alanın içindedir ve etrafında çalışan başka ekipman vardır.
Bu işte belirleyici olan makinenin tonajı değil, sahadan hangi yoldan çıkacağıdır. Kapıdan geçmeyen bir pres, kapıdan geçecek boyuta getirildiğinde sorun olmaktan çıkar; bu yüzden planlama parçalama sırasından başlar.
Hangi İşleri Kapsıyor
- Torna, freze, matkap ve CNC tezgahları
- Pres, giyotin, abkant ve büküm makineleri
- Enjeksiyon ve kalıp makineleri (metal aksam)
- Kompresör, jeneratör, kazan ve boyler
- Konveyör, elevatör ve taşıma hatları
- Silo, tank ve karıştırıcı gövdeleri
- Komple üretim hatlarının demontajı
Saha Ziyareti ve Ne Bakılır
Söküm işlerinde telefonda plan yapılmaz; makineyi görmek gerekir. Saha ziyaretinde baktığımız noktalar:
- Makinenin yaklaşık ağırlığı ve ölçüleri
- Ankraj tipi: dübel, kimyasal ankraj, gömme cıvata veya beton kaide
- Çıkış güzergâhı: kapı genişliği, kapı yüksekliği, koridor dönüşü, rampa
- Kaldırma imkânı: tavan vinci var mı, yoksa dışarıdan vinç yanaşabiliyor mu
- Zemin taşıma kapasitesi ve forklift geçiş genişliği
- Çevredeki çalışan ekipman ve mesafesi
- Kesim yapılabilir mi, yoksa cıvata sökümüyle mi ilerlenmeli
Bu ziyaretten sonra iş adımları, kesim sırası ve tahmini gün sayısı çıkarılır ve sizinle paylaşılır.
Enerji Ayrımı: İşin Ön Şartı
Söküme başlamadan önce makinenin elektrik, hava, su, buhar ve hidrolik bağlantılarının kesilmiş ve kilitlenmiş olması gerekir. Bu işlem tesisin kendi yetkili personeli veya sorumlu firması tarafından yapılır ve teyit edilir.
Ekibimiz bu teyit alınmadan makineye dokunmaz. Ayrıca hidrolik ve yağ hatlarının boşaltılmış olması gerekir; dolu hattın kesilmesi hem çevreye yayılma hem yangın riskidir.
Söküm Sırası
- Çevre boşaltma: Makinenin etrafındaki malzeme ve geçiş yolu temizlenir, perde veya bariyer kurulur.
- Yardımcı ekipman: Pano, kablo tavası, hava hattı ve koruma kafesleri sökülür. Kablolar için kablo sökümü yöntemi uygulanır.
- Üst gruplar: Ağırlık merkezi yukarıda olan parçalar önce indirilir; makine devrilme riski taşımadan hafifler.
- Ankraj çözümü: Cıvata sökülür, gerekiyorsa kesilir. Kimyasal ankrajda beton kaide çevresi açılır.
- Kaldırma: Tavan vinci, mobil vinç veya forkliftle makine askıya alınır; bağlama noktaları önceden belirlenir.
- Parçalama: Çıkış güzergâhına sığmayan gövde oksijen veya plazma kesimle bölünür. Kesim sırası, parçanın devrilmeyeceği şekilde planlanır.
- Tahliye ve ayrım: Parçalar sahadan çıkarılır, metal sınıfına göre ayrılır ve tartılır.
Ayrım Neden Söküm Sırasında Yapılır
Bir tezgahın içinde en az dört farklı metal bulunur: gövde döküm veya çelik, motor sargısı bakır, hidrolik hattı ve rakorlar pirinç, kaplama sacları galvaniz. Makine bütün hâlde parçalandığında bu metaller birbirine karışır ve tamamı en düşük sınıftan sayılır.
Bu yüzden ayrımı söküm sırasında yapıyoruz: motor ayrı, kablo ayrı, hidrolik ayrı, gövde ayrı. Hangi parçanın nereye gittiğini yerinde gösteriyoruz. Metallerin tanınması hurda çeşitleri sayfasında anlatılıyor.
Çalışma Zamanı ve Güvenlik
Üretimi süren bir tesiste çalışıyorsak gürültü ve kıvılcım çıkaran aşamaları vardiya dışına ya da hafta sonuna alıyoruz. Kesim yapılan alanda kıvılcım perdesi kurulur, yangın söndürücü hazır bulundurulur ve kesim sonrası bir süre sahada gözlem yapılır.
Saha içindeki söküm, kesim, kaldırma ve yükleme işlerinin güvenlik planlaması bizim tarafımızdadır. Tesisten beklenen: enerji ayrımının teyidi, saha giriş izinleri ve sökülmeyecek ekipmanın önceden işaretlenmesi.
İlgili Hizmetler
Makinenin bulunduğu binanın çelik yapısı da sökülecekse çelik konstrüksiyon sökümü sayfasına bakın. Tesisin tamamı boşaltılıyorsa fabrika tasfiyesi kapsamına giriyor. Sökümü tamamlanmış, taşınmaya hazır parçalar için yerinden alım yeterli.