Kablo hurdasında değer, plastiğin içindeki iletkendir. Aynı ağırlıktaki iki kablo, iletkeni bakır mı alüminyum mu olduğuna ve kaç milimetre kesit taşıdığına göre bambaşka değerlendirilir. Dışarıdan bakınca ikisi de aynı görünür; bu yüzden kabloda tanıma bilgisi diğer metallerden daha çok işe yarar.
İletkeni Tanımak
Kablonun ucundan bir santim izolasyonu sıyırın ve içindeki tele bakın:
- Kızıl-turuncu ise bakır iletken.
- Gümüş gri ve belirgin hafifse alüminyum iletken.
- Gümüş görünüyor ama kesiti kızıl ise kalay kaplı bakır.
Emin olamadığınızda ucu eğin: bakır yumuşak ve esnek bükülür, alüminyum daha çabuk kırılır.
Kesit Neden Önemli
Kablo, iletken oranına göre sınıflandırılır. Kalın kesitli bir enerji kablosunda ağırlığın büyük kısmı bakırdır; ince kesitli data veya zayıf akım kablosunda ise ağırlığın çoğu plastik ve dolgudur. Bu yüzden bir çuval ince telefon kablosu ile aynı ağırlıktaki bir parça enerji kablosu aynı sınıfta değildir.
Kabloların üzerinde genellikle kesit yazar: NYM 3x2,5 veya NYY 4x16 gibi. Bu yazı okunabiliyorsa fotoğrafını gönderin, sınıfı telefonda söyleyebiliriz.
Sık Karşılaşılan Kablo Tipleri
Bina tesisat kablosu (NYM, NYA)
Elektrik tesisatı yenilemelerinden çıkan, beyaz veya gri kılıflı, bakır iletkenli kablolar. Ev ve dükkân tadilatlarının en yaygın kablo hurdası.
Enerji kablosu (NYY, NYCY)
Kalın kesitli, siyah kılıflı, pano ve dağıtım hatlarında kullanılan kablolar. Bazılarında çelik zırh veya bakır ekran bulunur; zırhlı olanlar ayrı değerlendirilir.
Alüminyum iletkenli havai hat
Direk hattı ve büyük besleme kablolarında kullanılır. Bakır kabloyla aynı kutuya konmamalıdır; iki iletken karıştığında parti düşük olandan sayılır.
Data ve zayıf akım kablosu
Ağ kablosu, telefon kablosu, anten kablosu. İletken oranı düşüktür; kendi sınıfında ayrı toplanır.
Motor ve makine kablosu
Lastik kılıflı, esnek, çoğunlukla bakır iletkenli. Oto sanayi ve tezgah bakımında düzenli çıkar.
Kablo Yakmak: Neden Olmaz
Kabloyu yakarak bakırını çıkarmak hem yasaktır hem işe yaramaz. Yasaktır çünkü izolasyon yanarken çıkan duman zehirlidir ve çevre mevzuatı bunu açıkça yasaklar. İşe yaramaz çünkü ateş bakırın yüzeyini oksitler ve kurumla kaplar; yanmış bakır, temiz soyma bakırın altında bir sınıftan değerlendirilir.
Kısacası yakma işlemi hem risk hem kayıptır. Kabloyu izolasyonlu haliyle teslim edin; kalın kesitli kablolarda soyma bizim tarafımızda uygun ekipmanla yapılıyor.
Toplarken Nelere Dikkat Etmeli
- Bakır iletkenli ile alüminyum iletkenli kabloyu ayrı torbalara koyun.
- Kalın enerji kablosu ile ince data kablosunu karıştırmayın.
- Kabloları rulo yapıp bağlayın; dolaşık yığın hem tartımı hem yüklemeyi yavaşlatır.
- Uçlarındaki priz, fiş ve klemensleri ayırırsanız hem kablo hem pirinç kısmı kendi sınıfından sayılır.
- Kablo değerli bir kalemdir; açık alanda bırakmayın.
Nereden Çıkar
Kablo çıkışının yoğun olduğu yerler: elektrik taahhüt firmaları, pano üreticileri, tadilat yapan daireler ve dükkânlar, oto elektrikçileri, makine bakım atölyeleri, kapanan veya taşınan işyerleri.
Bursa'da özellikle organize sanayi bölgelerindeki tesis yenilemelerinde tava ve kanal dolusu kablo çıkar. Kablonun sökülmesi de gerekiyorsa kablo sökümü hizmetimize bakabilirsiniz; tava, kanal ve pano içindeki hatları biz çıkarıyoruz.
Biz Nasıl Alıyoruz
Kablo için kapalı kasa araçla geliyoruz. Ekip adreste kabloyu iletken tipine ve kesit grubuna göre ayırır, her grubu ayrı tartar. Ayrım sırasında hangi kablonun neden hangi gruba girdiğini gösteriyoruz; bir dahaki sefere kendiniz ayırabilirsiniz.
Kablonun içinden çıkan çıplak bakır ve pirinç parçalar ayrı değerlendirilir; ayrıntı için bakır hurdası sayfasına bakın. Tek seferlik tadilat artığı kablolar için yerinden alım, düzenli çıkan atölyeler için periyodik hurda alımı uygundur.